Slecht slapen verhoogt het sterfterisico tot wel 34%

Wanneer slaap een kwestie van leven en dood wordt – wat de nieuwe Semmelweis-studie over slaap en sterfterisico laat zien

Slaap is veel meer dan alleen herstel. De nieuwste meta-analyse van de Semmelweis Universiteit in Boedapest, gepubliceerd in GeroScience (2025), toont duidelijk aan hoe cruciaal de juiste slaapduur is voor onze levensverwachting. Op basis van gegevens uit 79 internationale studies met meer dan 2,1 miljoen deelnemers vonden de onderzoekers: Zowel te weinig als te veel slaap verhogen het risico om eerder te overlijden – en dat soms aanzienlijk.

Te weinig slaap – het onderschatte risico

Mensen die regelmatig minder dan zeven uur per nacht slapen, hebben volgens de analyse een 14% hoger sterfterisico dan degenen die tussen zeven en acht uur slapen. De reden ligt in de gevolgen van slaaptekort: het verhoogt de bloeddruk, verzwakt het immuunsysteem en verstoort de stofwisseling. Op lange termijn kunnen hieruit hart- en vaatziekten, diabetes, depressies en dementie ontstaan. Slaaptekort activeert bovendien stresshormonen zoals cortisol, wat ontstekingsprocessen in het lichaam bevordert.

Te veel slaap – ook dat kan gevaarlijk zijn

Wat velen verrast: ook te veel slaap kan schadelijk zijn. Wie regelmatig negen uur of meer slaapt, heeft volgens de studie een 34% verhoogd risico om vroeg te overlijden. Lang slapen is niet altijd een teken van herstel – het kan ook wijzen op verborgen ziekten, zoals stofwisselings- of hart- en vaatproblemen. Vooral bij vrouwen is dit effect duidelijk: een slaapduur van meer dan negen uur was bij hen verbonden met een tot 44% hoger sterfterisico.

Waarom mannen en vrouwen verschillend reageren

De onderzoekers observeerden significante geslachtsspecifieke verschillen: bij mannen verhoogde te korte slaap het risico met ongeveer 16%, te lange slaap met 36%. Bij vrouwen lag de stijging op 14% respectievelijk 44%. Mogelijke oorzaken zijn hormonale factoren, verschillen in stofwisseling en verschillende leefgewoonten. Ook psychische invloeden en hart- en vaatziekten spelen hierbij een rol.​

Slaap als levensstijlfactor

aiLigner Pillow - Neksteunkussen voor alle slaapposities

74,95 EUR

109,95 EUR

Het juiste kussen kan aanzienlijk bijdragen aan een betere herstel. Alleen wie ergonomisch gezond slaapt, ondersteunt zijn lichaam bij belangrijke processen zoals het verwerken van informatie, spierherstel maar ook de spijsvertering. 

Met het aiLigner Pillow is de zoektocht naar het ideale kussen voorbij. Het is hét kussen voor iedereen. Het is ideaal aan te passen aan de eigen behoeften en toont zich door het 3-laagse ontwerp buitengewoon flexibel. 

Stiftung Warentest cijfer: 2,2 

Volgens de auteurs van deze studie is slaap net zo belangrijk als voeding of beweging. Een onregelmatig slaapritme, bijvoorbeeld door ploegendienst, schermtijd of late eetgewoonten, heeft een negatieve invloed op het hart- en vaatstelsel, de hormoonhuishouding en de celregeneratie. Wie daarentegen consequent tussen de zeven en acht uur slaapt en op slaapkwaliteit let, versterkt actief zijn gezondheid en levensduur.

Conclusie

Deze meta-analyse levert een duidelijke conclusie: slaapduur is een sleutelfactor voor een lang leven. Zowel chronisch slaaptekort als overmatig slapen brengen het lichaam uit balans en versnellen verouderingsprocessen.
De ideale balans ligt bij 7 tot 8 uur kwalitatief hoogwaardige slaap – regelmatig, rustig en zonder late schermtijd. Slaaphygiëne zou daarom een vast onderdeel moeten worden van elke gezondheidsstrategie – voor lichaam, geest en een langer leven.

Verdere informatie over de studie

Het onderzoeksteam van de Semmelweis Universiteit in Boedapest analyseerde 79 internationale langlopende studies met gegevens van meer dan 2,1 miljoen volwassenen. Alle deelnemers werden minimaal een jaar gevolgd, deels zelfs tientallen jaren. Het doel was te onderzoeken hoe verschillende slaapduur – minder dan zeven uur, zeven tot acht uur en meer dan negen uur – het risico beïnvloedt om aan welke oorzaak dan ook te overlijden.​

Er werden zogenaamde Hazard Ratios (risicoverhoudingen) berekend. Deze tonen aan hoe sterk het risico in een groep stijgt of daalt ten opzichte van de vergelijkingsgroep.

• Wie regelmatig minder dan zeven uur slaapt, had een met 14 % hoger sterfterisico.
• Wie negen uur of meer sliep, had zelfs een met 34 % verhoogd risico.

Statistische kracht en controle van de gegevens

Om vertekeningen te vermijden, gebruikten de onderzoekers methoden zoals Random-Effects-modellen en Funnel-plot-analyses, die ervoor zorgen dat individuele uitschieters de uitkomst niet domineren. Ook hield het team rekening met geslachtsspecifieke analyses: mannen en vrouwen vertoonden vergelijkbare tendensen, maar met licht verschillende risicoprofielen – bij vrouwen was het effect van lange slaaptijden sterker.​

Waarom dit belangrijk is

Door het samenvoegen van zoveel studies kon de huidige kennisstand nauwkeurig worden bevestigd en uitgebreid. De resultaten worden daarom als robust en overdraagbaar op de algemene bevolking beschouwd.
Bijzonder belangrijk: De analyse suggereert dat niet alleen de hoeveelheid slaap, maar ook de regelmaat en kwaliteit van de slaap beslissend zijn. Ploegendienst, stress of late schermtijden bleken vaak voorkomende oorzaken van onevenwichtige slaap – en daarmee indirect voor een hoger sterfterisico (link: https://www.internisten-im-netz.de/aktuelle-meldungen/aktuell/schlafmangel-erhoeht-das-risiko-fuer-stoffwechselstoerungen.html)

Magazine

Waarom we 's nachts zweten (en wat je eraan kunt doen)

Magazine

Hoe werkt de slaapcyclus - 5 veelgestelde vragen & antwoorden

Magazine

Eten voor het slapen - Zo beïnvloeden maaltijden je herstel