Kun je 's nachts niet doorslapen of heb je moeilijkheden met in slaap vallen? Eén op de drie slaapt slecht, waarbij stress, elektronische apparaten en thuiswerken vaak de schuld krijgen. Vooral in coronatijd kennen velen dit. En wie ooit een slapeloze nacht met woelen heeft doorgebracht, weet hoe je je de volgende dag voelt bij het wakker worden: moe, humeurig en ongeconcentreerd. Maar maak je geen zorgen als je slechts één keer niet genoeg slaapt, dat is niet zo erg. Maar wist je dat regelmatig slaaptekort ook ernstige gevolgen kan hebben voor de lichamelijke gezondheid?
Symptomen
Tot de primaire tekenen en symptomen van slaaptekort behoren overmatige slaperigheid overdag en beperkingen in het dagelijks leven, zoals verminderde concentratie, trager denken en stemmingswisselingen. Andere symptomen zijn:
- Overmatige slaperigheid
- Energietekort
- Kortademigheid
- Hoofdpijn
- Beperkte prestaties
- Depressieve stemmingen
- Prikkelbaarheid
Aanhoudend slaaptekort of regelmatig slechte slaapkwaliteit verhogen echter de kans op ernstige ziekten zoals obesitas, hartziekten en diabetes. Het put ook de mentale vermogens uit en vermindert de levenskwaliteit. We leggen uit wat mogelijke gevolgen van slaaptekort zijn en hoe het bepaalde lichaamsfuncties en systemen kan beïnvloeden.
Mogelijke gevolgen van slaaptekort:
- Langdurige stemmingsstoornissen
- Concentratieproblemen
- Hart- en vaatziekten
- Verzwakt immuunsysteem
- Verstoorde hormoonhuishouding
- Gewichtstoename
Mogelijke gevolgen van slaaptekort:
- Langdurige stemmingsstoornissen
- Concentratieproblemen
- Verzwakt immuunsysteem
- Verstoorde hormoonbalans
- Gewichtstoename
- Hart- en vaatziekten
Langdurige stemmingsstoornissen
Tijdens het slapen vinden er veel processen in de hersenen plaats. Een deel van de hersenen, de amygdala, die zich bezighoudt met emoties, wordt door te weinig slaap aangetast. Hierdoor kunnen negatieve emoties en stemmingen versterkt worden. Gezien het feit dat een enkele slapeloze nacht je de volgende dag prikkelbaar en humeurig kan maken, is het niet verrassend dat chronisch slaaptekort kan leiden tot gevolgen zoals langdurige stemmingsstoornissen zoals depressies en angststoornissen.
Concentratieproblemen
Na meerdere slapeloze nachten voel je je neerslachtig en krachteloos en is het moeilijker om je te concentreren en beslissingen te nemen. Want slapeloosheid beïnvloedt de prefrontale cortex, die verantwoordelijk is voor logisch denken. Hierdoor wordt het moeilijker om nieuwe herinneringen te vormen, wat het leren en denken kan beïnvloeden. Als gevolg hiervan kan ook het risico op verwondingen en ongevallen toenemen.
Verzwakt immuunsysteem
Onze gezondheid hangt sterk samen met slaap. Als je vaak te kort slaapt, kunnen er in die korte tijd niet genoeg antistoffen en cellen voor infectiebestrijding worden aangemaakt. Daardoor ben je gevoeliger voor infecties en kunnen virussen minder goed worden bestreden. Als je al last hebt van een verkoudheid of andere luchtwegaandoening, kan het herstel daardoor ook langer duren. Langdurig slaaptekort kan dus op de lange termijn ons afweersysteem verstoren.
Hart- en vaatziekten
Andere gevolgen van slaaptekort kunnen hart- en vaatziekten zijn. Studies hebben sterke verbanden gevonden tussen slaapproblemen en aandoeningen zoals hoge bloeddruk, hartaanvallen en beroertes. Tijdens de slaap vinden processen plaats in het lichaam die de bloeddruk en de bloedsuikerspiegel reguleren. Bij regelmatig slaaptekort neemt daardoor ook het risico op stofwisselingsziekten zoals diabetes toe.
Verstoorde hormoonbalans
Slaap helpt het lichaam om verschillende hormonen correct te produceren en te reguleren. Onvoldoende slaap kan de hormoonproductie, zoals die van groeihormonen en testosteron, beïnvloeden. Daarnaast zorgt het ervoor dat extra stresshormonen zoals noradrenaline en cortisol worden vrijgegeven. Een ander gevolg van regelmatige slaaponderbrekingen kan zelfs onvruchtbaarheid zijn, omdat de afgifte van voortplantingshormonen vermindert.
Gewichtstoename
Wie te weinig slaapt, kent vast het gevoel overdag erg hongerig te zijn. Want slaap beïnvloedt ook de hormonen die het hongergevoel en het verzadigingsgevoel regelen. Mensen met slaaptekort hebben een lagere leptinespiegel. Leptine is het hormoon dat zorgt voor een verzadigd gevoel. Dit betekent dat slechte of te weinig slaap langdurig invloed kan hebben op het gewicht en zo kan leiden tot overgewicht.
Wat zijn de oorzaken van slaaptekort?
Verschillende factoren kunnen slaaptekort veroorzaken of eraan bijdragen. Slaapstoornissen of medische aandoeningen zoals slaapapneu, een ademhalingsstoornis die tientallen nachtelijke ontwakingen veroorzaakt, kunnen zowel de slaapduur als de slaapkwaliteit beïnvloeden. Andere medische of psychische problemen, zoals pijn of algemene angststoornissen, kunnen ook de kwaliteit en kwantiteit van de slaap aantasten. Hier kun je meer lezen over de oorzaken van slaapstoornissen.
In de meeste gevallen komt het door slechte slaapgewoonten. Je kent het vast wel. ’s Avonds besluit je langer wakker te blijven om een serie te kijken of een goed boek te lezen. Hierdoor kan snel een inconsistent slaapritme ontstaan. Ook werkverplichtingen zijn een veelvoorkomende reden voor slaaptekort. Werknemers met lange werktijden of nachtdiensten hebben mogelijk niet genoeg tijd voor voldoende slaap.
Hoe kun je slaaptekort behandelen?
De beste manier om slaaptekort te voorkomen is ervoor te zorgen dat je voldoende slaap krijgt. Maar hoeveel slaap hebben we eigenlijk nodig?
De meesten van ons hebben ongeveer 8 uur kwalitatieve slaap per nacht nodig om goed te functioneren – de slaapbehoefte is echter individueel. Het is belangrijk dat je ontdekt wat jouw slaapbehoefte is en probeert die te bereiken. Als algemene regel geldt: als je moe wakker wordt en de hele dag verlangt naar een dutje, is het waarschijnlijk dat je niet genoeg slaap hebt gehad. Probeer daarom een gezond en regelmatig slaapritme met vaste bedtijden op te bouwen. Als het inslapen hierbij moeilijk is, kunnen deze inslaaptips je helpen sneller en beter in slaap te vallen.
Let er ook op dat je 's nachts geen spanningen of pijn voelt. Afhankelijk van je slaaphouding en de hardheid van je matras, kies je het juiste kussen om je spieren en gewrichten te ontspannen en een comfortabel gevoel te garanderen. Onze kussenadviseur helpt je in een paar eenvoudige stappen het ideale kussen voor jou te vinden.
Meer tips om een gezonde slaapritme te herstellen:
- Vermijden van cafeïne na de lunch
- Beperking of vermijden van een middagdutje
- Ontspannende activiteiten voor het slapengaan zoals lezen, yoga, mediteren of een bad nemen
- Goed verteerbare maaltijden, uiterlijk 1-2 uur voor het slapengaan
- Vermijden van elektronische apparaten vlak voor het slapengaan
Over Third of Life
Achter Third of Life staan slaapexperts met jarenlange ervaring die je willen helpen beter te slapen. In nauwe samenwerking met slaapwetenschappers en op basis van studies uit wetenschap en praktijk ontwikkelen we functionele slaapproducten, van nachtmode tot kussens en dekbedden tot matrashoezen, om het bijzondere derde deel van ons leven te verbeteren: de slaap. In ons magazine geven we je bovendien handige tips en aanbevelingen voor verkwikkende nachten.
Meer over dit onderwerp:
Hoe kun je je kind weer wennen aan een vast slaapritme?
Hoe effectief is een powernap?